Các động mạch đưa máu từ tim đến toàn bộ cơ thể, các tĩnh mạch đưa máu về lại tim, và các van bên trong tĩnh mạch ngăn không cho dòng máu chảy ngược lại. Các tĩnh mạch của tứ chi được phân biệt ra: các tĩnh mạch nông, các tĩnh mạch sâu, và các tĩnh mạch xuyên nối liền giữa hai hệ trên.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Nam – Chủ tịch Hội tĩnh mạch học TP HCM- Trưởng Khoa Khám bệnh Cơ sở 2 – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM: Khi các tĩnh mạch bị rối loạn trong việc chuyển máu từ các chi về lại tim, máu không chảy trở về tim một cách đầy đủ mà ứ lại ngày một nhiều trong các tĩnh mạch của các chi, làm căng các thành tĩnh mạch. Tình trạng này được gọi là suy tĩnh mạch mạn tính (STMMT).

Các dấu hiệu và triệu chứng STMMT

STMMT ở chân có các dấu hiệu và triệu chứng sau: Giãn các tĩnh mạch, ngứa, tăng sắc tố ở da, phù bạch huyết do viêm tĩnh mạch, phù mạn tính chân và mắt cá chân, các ổ loét tĩnh mạch ở chân, đau khi đứng và đỡ đau hơn khi nâng cao chân, các cơn chuột rút, đau, nhói, cảm giác nặng hai chân, chân yếu, da chân hay mắt cá chân dày, da đổi màu, nhất là quanh  mắt cá, cảm giác bó chặt ở bắp chân, tĩnh mạch nổi hẳn lên có thể nhìn rõ bằng mắt thường.


Suy tĩnh mạch mạn tính ở chân có thể gây ra

Suy giãn tĩnh mạch chân không nguy hiểm đến tính mạng, chỉ gây khó chịu, đau đớn và mất thẩm mỹ, cản trở sinh hoạt. Tuy nhiên biến chứng của bệnh này là sự hình thành các cục máu đông trong lòng tĩnh mạch, các cục máu này có thể gây tắc mạch máu tại chỗ hoặc di chuyển theo dòng máu và gây tắc mạch chỗ khác, trong đó nguy hiểm nhất là tắc mạch phổi, có thể dẫn đến suy hô hấp và tử vong

Huyết khối tĩnh mạch gây tắc động mạch phổi

Có ba biến chứng mà người mắc bệnh suy và giãn tĩnh mạch chân có thể gặp phải nếu không được điều trị đúng cách, là huyết khối (máu đông), xuất huyết (chảy máu) và loét chân. Tình trạng loét chân do tĩnh mạch là một biến chứng rất khó điều trị.

Nguyên nhân suy tĩnh mạch

Nguyên nhân của bệnh suy giãn tĩnh mạch chân mạn tính chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, đã xác định bệnh liên quan đến một số yếu tố nguy cơ suy giãn tĩnh mạch chân gây ra do tổn thương chức năng các van một chiều của hệ tĩnh mạch ngoại biên. Các van này bị tổn thương là do:

  • Quá trình thoái hóa do tuổi tác - người lớn tuổi trên 50 tuổi,
  • Có yếu tố gia đình – gia đình có người bị suy tĩnh mạch
  • Do làm việc đứng - ngồi nhiều.
  • Béo phì.
  • Mặc đồ chật, bó.
  • Đi guốc cao gót.
  • Phụ nữ mang thai nhiều lần và sử dụng thuốc ngừa thai...
  • Bệnh đa phần gặp ở nữ giới với tỉ lệ 3 nữ thì có 1 nam.

Phòng ngừa suy tĩnh mạch

Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý mang tính xã hội, liên quan nhiều đến chế độ ăn uống và làm việc. Vì vậy khuyến cáo chung là nên tránh đứng lâu, ngồi nhiều, nhất là nhân viên văn phòng, không nên ngồi làm việc một chỗ liên tục trong suốt buổi làm việc, tranh thủ giải lao vài phút trong khoảng thời gian làm việc từ 30-60 phút. Trong lúc ngồi làm việc, có thể phối hợp các bài tập vận động chân để máu lưu thông tốt. Ăn nhiều rau quả, chất xơ, vitamin. Nên tập thể dục để giảm cân như: đi bộ với tốc độ nhanh, bơi lội, đi xe đạp, tập dưỡng sinh.

Để làm chậm tiến triển của bệnh, cần loại bỏ những thói quen có hại là đứng, ngồi lâu, khiêng vác nặng... Nếu bệnh ở giai đoạn nhẹ, có thể điều trị làm giảm triệu chứng bằng các thuốc tăng trương lực tĩnh mạch, phối hợp với mang vớ thun (vớ tĩnh mạch) tạo áp lực ngăn máu chảy ngược. Nếu bệnh ở giai đoạn nặng gây đau nhiều và nổi nhiều búi mạch, có thể phải cần đến phương pháp phẫu thuật lấy bỏ bớt một vài tĩnh mạch ở chân.